Każde dziecko rozwija się w swoim indywidualnym tempie.
Dotyczy to także mowy.
Niewielkie opóźnienia nie powinny być powodem do niepokoju.
Opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych głosek nie powinny jednak przekraczać 6 MIESIĘCY.
Jeśli któryś z opisanych powyżej etapów znacznie opóźnia się u Twojego dziecka, skonsultuj się ze mną.

Rozwój mowy dziecka od narodzin do siódmego roku życia dzielimy na cztery okresy:

  okres melodii
  okres wyrazu
  okres zdania
  okres swoistej mowy dziecięcej

I. OKRES MELODII - od urodzenia do pierwszego roku życia

Początkowo dziecko komunikuje się z otoczeniem wyłącznie za pomocą krzyku.
Około drugiego-trzeciego miesiąca pojawia się głużenie. Głużenie jest odruchem bezwarunkowym. Powstają dźwięki zbliżone do samogłosek i spółgłosek. Głużenie występuje u wszystkich dzieci, także głuchych i niedosłyszących. U dzieci głuchych głużenie zanika i nie przechodzi w kolejny etap, czyli gaworzenie.

Sześć miesięcy

Głużenie przechodzi w gaworzenie, które jest odruchem warunkowym, czyli zależnym od woli dziecka.
Dziecko wymawia prawie wszystkie samogłoski, niektóre spółgłoski.
Nie gaworzą dzieci niesłyszące.

Siedem do dziewięć miesięcy

Dziecko powtarza sylaby.
Rozróżnia, kiedy mówisz do niego przyjaźnie, a kiedy się złościsz.

Dwanaście miesięcy

Dziecko kojarzy osoby z określającymi je słowami („mama”, „babcia/baba”, „tata”).
Rozmawiaj często z dzieckiem. Mów prostym językiem, używaj łatwych do powtórzenia wyrazów dźwiękonaśladowczych (kura „ko-ko”, pies „hau-hau”, krowa „muu-muu”). Czytaj książeczki i opowiadaj, co widać na obrazkach. Śpiewaj, nawet jeśli twierdzisz, że nie jesteś w tym dobry ;-)

II. OKRES WYRAZU - od pierwszego do drugiego roku życia

Dziecko na tym etapie rozumie znacznie więcej, niż samo potrafi powiedzieć.

Od osiemnastego do dwudziestego czwartego miesiąca

Dziecko zaczyna mówić prostymi zdaniami. Z czasem używa coraz większej liczby słów.

III. OKRES ZDANIA - od drugiego do trzeciego roku życia

Rozkwit mowy.
Początkowo dziecko buduje proste zdania dwu i trzy wyrazowe, później dłuższe: cztero-, pięciowyrazowe.
Początkowo są to tylko zdania twierdzące, później pytające i rozkazujące.
Dziecko nie umie wypowiedzieć wszystkich głosek, dlatego głoski dla niego trudne zastępuje głoskami łatwiejszymi.

Trzylatek powinien wymawiać:

Wszystkie samogłoski,
Spółgłoski: m, n, b, p, f, w, k, g, ch, l, j, ł, t, d, n, ś, ź, ć, dź, ń,
Zaczynają się pojawiać głoski: s, z, c, dz,
Czasami nosowe samogłoski: ą, ę.

IV. OKRES SWOISTEJ MOWY  - od trzeciego do siódmego roku życia

Czterolatek:

Zadaje mnóstwo pytań.
Utrwalają się głoski s, z, c, dz i dziecko nie powinno zamieniać ich już na miękkie odpowiedniki ś, ź, ć, dź.
Głoski sz, ż, cz, dż dziecko ma jeszcze prawo wymawiać jak s, z, c, dz.
Pojawia się głoska r, ale jej brak nie jest powodem do niepokoju.

Pięciolatek:

Powinien już wymawiać sz, ż, cz, dż oraz r.
Jego mowa jest zrozumiała dla otoczenia, a wypowiedzi zbudowane wielozdaniowo.
Chętnie poprawia innych i samego siebie.

Sześciolatek:

Prawidłowo wymawia wszystkie głoski, także te najtrudniejsze, czyli sz, ż, cz, dż oraz r.
Umie określić kierunek i położenie przedmiotu (do przodu, do tyłu, pomiędzy, obok, za, pod, wewnątrz itp.)
Umie wyklaskiwać sylaby w wyrazie.
Sam odnajduje wyrazy zaczynające się na określoną głoskę (np. powiedz co zaczyna się głoską b).

Siedmiolatek:

Prawidłowo wymawia wszystkie głoski i ma opanowaną prawidłową technikę mówienia.